BE duhet të ndëshkojë sjelljen skandaloze të Hungarisë dhe Polonisë

Share

Nga R.Daniel Kelemen “Politico.eu”

Titujt kryesorë në media këtë javë i bënë jehonë vetos që Hungaria dhe Polonia vunë ndaj buxhetit disa vjeçar dhe planit të rimëkëmbjes nga Covid-18 të Bashkimit Evropian me një shumë të përbashkët prej 1.8 trilionë euro.

Në fakt, ato nuk e kanë bërë diçka të tillë. Negociatat e të hënës – mbi një mjet të ri për të pezulluar financimin e BE-së për vendet që shkelin normat e bllokut, në lidhje me sundimin e ligjit – u zhvilluan në nivel diplomatësh.

Vendimi përfundimtar ka të ngjarë të mos merret deri në mbledhjen e Këshillit të Çështjeve të Përgjithshme më 8 dhjetor. Kërcënimi me veto i kryeministri hungarez Viktor Orban dhe atij polak Mateush Moraviecki mund të jetë ende një blof. Dhe të tillë duhet ta quajnë edhe liderët e tjerë të BE-së.

Në këtë lojë pokeri ku në lojë janë shumë gjëra, renditja është thelbësore. Miratimi i rregullores së shtetit të së drejtës, kërkon një votim me shumicë të kualifikuar në Këshillin e Bashkimit Evropian. Prandaj diplomatët e BE ishin në gjendje të votonin të hënën, pavarësisht kundërshtimit të Hungarisë dhe Polonisë.

Arsyeja pse Varshava dhe Budapesti kanë në dorë disa mjete presioni, është sepse qeveria gjermane, në rolin e saj si presidente e radhës së BE-së, e ka lidhur kaq ngushtë rregulloren me miratimin e buxhetit të ardhshëm 7-vjeçar të BE-së dhe paketën e rimëkëmbjes (që të dyja kërkojnë miratim unanim nga të gjitha qeveritë e unionit).

Por nëse Këshilli konfirmon votimin e së hënës, dhe miraton zyrtarisht rregulloren e sundimit të ligjit me një shumicë të cilësuar, atëherë ai bëhet një fakt i kryer. Në atë pikë, Polonia dhe Hungaria do të humbin shpejt nxitjen e tyre për të bllokuar buxhetin e BE-së.

Sigurisht, Orban dhe Moraviecki duhet t`a kuptojnë se po luajnë duke qenë në një pozitë të dobët. Atëherë pse po bëjnë kaq shumë bujë? Pse po armiqësohen me kaq shumë qeveri të tjera anëtare, duke kërcënuar se do të mbajnë peng fondet që atyre u duhen kaq shumë?

Më shumë gjasa, ato po e përdorin këtë mosmarrëveshje, për t’i dhënë një goditje të fuqishme paralajmëruese Komisionit Evropian dhe udhëheqësve në Këshill. Ndërsa mund të mos jenë në gjendje të parandalojnë miratimin e rregullores së sundimit të ligjit, Varshava dhe Budapsti po dërgojnë një sinjal se çfarë do të bëjnë nëse rregullorja përdoret ndonjëherë kundër tyre.

Në thelb, mesazhi është:Nëse guxoni të pezulloni fondet tona, ne do ta shkatërrojmë BE-në, duke vënë veton ndaj gjithçkaje që kërkon unanimitet në Këshill. I gjithë ky episod shërben si një kujtesë e grackës së autokracisë në të cilën BE-ja e ka futur veten.

Për 10 vjet, Partia Popullore Evropiane (PPE) e qendrës së djathtë e ka mbrojtur Orbanin, ndërsa ai konsolidonte qeverinë e parë anëtare autokratike të BE-së. Edhe sot, demokristianët gjermanë vazhdojnë që ta mbrojnë kryeministrin hungarez, dhe të bllokojnë dëbimin e partisë së tij nga PPE.

PPE e ka mbrojtur Orban për përfitime politike – për të siguruar që ai të mbetet blloku më i madh dhe më i fuqishëm në BE. Por këtë javë autokrati i saj i përkëdhelur, u kthye kundër mbrojtësve të tij prej një kohe të gjatë, duke kërcënuar planin e rimëkëmbjes nga pandemia, të mbështetur nga udhëheqësja de facto e PPE, kancelarja gjermane Angela Merkel.

Duke mos e kundërshtuar ballazi për vite më radhë, udhëheqësit e BE – në veçanti ata në PPE – i dhanë atij mundësinë të konsolidonte një regjim autoritar hibrid brenda BE-së. Suksesi i Orban, frymëzoi autokratë të tjerë aspirantë, përfshirë udhëheqësin de facto të Polonisë Jarosllav Kazinski, duke treguar se ata mund të hidhnin poshtë vlerat themelore të BE, ndërsa nga ana tjetër vazhdojnë të marrin subvencione të shumta nga Brukseli.

Dhe ndërsa të dyja vendet i janë nënshtruar të ashtuquajturave procedura të Nenit 7, mekanizmi i Traktatit të BE që mund t’u heqë të drejtën e votës regjimeve të tilla, udhëheqësit e BE-së nuk kanë arritur që t’a çojnë përpara procesin, duke i lënë të ulen në tryezën e përbashkët, nga ku mund të bëjnë shumë dëme.

Nëse udhëheqësit evropianë, duan që të shpëtojnë ndaj kurthit të autokracisë, ata duhet të fillojnë të kenë një qëndrim të ashpër ndaj regjimeve që përpiqen të mbajnë peng Bashkimin Evropian. Ata duhet të demaskojnë bllofin e Orban dhe Moravieckit, dhe të vazhdojnë me miratimin e rregullores që e kundërshton ndihmën me zbatimin e sundimit të ligjit në vendet anëtare.

Edhe PPE duhet të tregojë se sfida të tilla të hapura kundër normave të BE-së, e kanë një kosto, dhe kjo është dëbimi i regjimit të Orban nga ky grupimi, si dhe duke denoncuar në vijimësi praktikat autokratike të regjimeve hungareze dhe polake. Vetëm kur BE të dëshmojë vendosmëri në mbrojtje të demokracinë dhe shtetit të së drejtës, ajo mund t’i shpëtojë grackës që kanë krijuar vitet e tolerimit ndaj këtyre 2 vendeve anëtare./Përshtati në shqip CNA.al

 


Share

Komente